Je kunt hier de webinar terugkijken. Heb je moeite met het bekijken van de webinar? Onderaan de pagina vind je de uitgeschreven tekst. 

Uitgeschreven tekst

Frank Prins, adviseur duurzaam bouwen van de WoonWijzerWinkel geeft een webinar over het aardgasvrij maken van woningen in de wijk Portland, Albrandswaard. Waarom Portland? Omdat dit 1 van de eerste wijken in Albrandswaard is die van het aardgas af gaat. Dat betekent in veel gevallen dat er elektrische oplossingen mogelijk zijn. 

Er zijn een aantal stappen die je kunt nemen om een duurzame woning te krijgen

De allereerste stap is het beperken van het warmteverlies in je woning. Als je een woning duurzaam maakt, kijk je allereerst hoe je de warmte in je woning kunt behouden. Dat betekent onder andere een betere isolatie, een energiezuinig ventilatiesysteem. Maar ook de kieren goed nadichten hoort erbij.

In Portland hoef je daar iets minder zorgen om te maken, omdat de woningen als best goed geïsoleerd zijn. Er zijn 2 bouwperiodes in deze wijk. 1992 tot 2005 en woningen die na 2005 zijn gebouwd. En bij woningen uit dit bouwjaar zie je dat er best goede isolatie aanwezig is. De C-waarde is 2,5 onder de vloer, in de gevel en in het dak. Woningen tussen 1992 en 2005 hebben vaak nog ongeïsoleerd dubbel glas en een oud ventilatiesysteem. Verder werd er minder aandacht besteedt aan het kierdicht houden van woningen. Bij een cv-ketel zie je vaak een dat een pijpje naar buiten gaan en dat gat is niet goed gedicht. 

Stappen om je woning tussen 1992 - 2005 te verduurzamen

Je zou kunnen denken aan het vervangen van het glas voor HR++-glas, een nieuwe mechanische ventilatiebox met CO2- en vochtsensoren. Betere kierdichting is een maatregel. Stel dat je ook vloerverwarming hebt, dan zou je ook nog extra vloerisolatie kunnen toepassen. Met vloerverwarming verwarm je actief de kruipruimte, daarom zou extra vloerisolatie ook niet onverstandig zijn. Vloerisolatie heb je niet per se nodig om van het aardgas af te gaan.

Woningen vanaf 2005

Deze woningen zijn doorgaans goed geïsoleerd. Isolatiewaarde is vaak 2.5 in de vloer, dak en gevel. In veel gevallen is er ook hoog rendementsglas aanwezig. Hier geldt dat je de ventilatiebox kunt vervangen met CO2-sensors. Die meet het vochtgehalte in de woning. Die kijkt ook naar het CO2-gehalte. Als er sprake is van teveel CO2 of vocht, gaat de box beginnen met zuigen. Hiermee bespaar je elektriciteit en gas. Moderne ventilatieboxen zijn ook energiezuinig. Ze kunnen wel tot 80% minder elektriciteit verbruiken. 

Verschillende glastypen

Je hebt enkel glas, dubbel glas, HR++ en HR+++. Woningen gebouwd tussen 1992 en 2005 hebben vaak dubbel glas. Bij woningen vanaf 2005 zie je vaak hoog rendementsglas. 

Aardgasvrij koken

Koken op inductie is energiezuiniger, veiliger en beter voor de pannen. Je hebt wel een sterkere aansluiting nodig dan bij een gasfornuis. Je hebt een perilex-stekker nodig hiervoor waar 2 of meerdere groepen op staan. Zo kun je met meer vermogen koken. 

Duurzaam energie opwekken

Elektrische verwarming

Hier maken we een onderscheid in warmtepompen, elektrische cv-ketels, duurzame gassen zoals waterstofgas en groengas. 

Een voordeel van een elektrische cv-ketel is dat je minder grote installaties hebt en dat je met het bestaand afgiftesysteem kunt werken, mits de cv-ketel hogere temperaturen maakt. Het nadeel is dat alle warmte die het maakt uit het stopcontact komt. Dat betekent dat je een zware aansluiting nodig hebt. Hierdoor gaat het stroomverbruik omhoog. 

Elektrisch verwarmen kun je ook lokaal aanpakken. Dat heeft voordelen omdat je niet het thermosstaat hoeft hoger te zetten. Maar je kan per ruimte echt goed de warmte bedienen. Voordelen zijn infrarood panelen en elektrische radiatoren. Je kan per plaats in jouw woning kijken of je het wilt opwarmen. Grootste voordeel is dat je geen warmteverlies hebt in je cv-installatie. 

Een warmtepomp werk op dezelfde manier als een koelkast of airco. Dat houdt in dat er warmte wordt verplaatst. Die haalt warmte uit de omgeving, de bodem of waar dan ook. Het rendement is ook erg hoog van zo'n toestel. 

Waterstof en groengas

Dit is in Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk wat minder van toepassing is, omdat de woningen wat nieuwer zijn. Waterstofgas is een schaars goedje, het is heel hoogwaardig gas. Bij het omzetten van elektriciteit naar waterstof verlies je ongeveer 25% van je energie mee. Als je daarnaast waterstof gaat verbranden in de cv-ketel, verlies je ook weer energie. Dat is minder dan bij de warmtepomp. Een warmtepomp is ongeveer 10x efficiënter dan verwarmen in een waterstofketel. Waar is waterstof wel geschikt voor? Je kunt er kunstmest van maken. Je kan er synthetisch kerosine van maken. Ook kan waterstof gebruikt worden voor heel zwaar vrachtverkeer. Maar het verwarmen van ruimten in de woning is nu nog niet aan de orde. 

Wanneer is jouw woning geschikt voor een volledig elektrische oplossing?

Bij woningen tussen 1992 en 2005 is daar de belangrijkste stap het vervangen van dubbel glas naar HR++-glas, kijken naar de kieren en eventueel het ventilatiesysteem aan te passen. Voor woningen vanaf 2005 zie je dat ze al goed genoeg geïsoleerd zijn. Er moet gekeken worden naar het ventilatiesysteem. Een woning is geschikt voor een warmtepomp wanneer je met een lage watertemperatuur moet werken. Maar dat is vaak niet interessant wanneer jouw woning teveel warmte vraagt. Met teveel warmte verstaan we meer dan 50 watt per meter per jaar. 

Een warmtepomp werkt goed samen met vloerverwarming of een convectieradiator. Hoe lager de cv-temperatuur, hoe efficiënter de warmtepomp werkt. 

Bronsystemen voor warmtepompen

Een bekende bron voor de warmtepomp is de lucht/water-warmtepomp. Deze pomp onttrekt warmte uit de lucht of oppervlaktewater. Je kan uit de bodem warmte onttrekken. Iedere bron heeft zijn voor- en nadelen.

Bodem/waterwarmtepomp: hier maken we onderscheid tussen een verticale bron en een bron die meer aan de oppervlakte ligt. Hier zie je vaak diepe boringen, omdat er niet voldoende oppervlakte is om een warmtewisselaar neer te leggen. Een voordeel is dat ie in de winter heel efficiënt werkt. In de zomer heb je passieve koeling. Een bodem warmtepomp heeft daar nauwelijks energie voor nodig, omdat het alle kou uit de grond kan halen. Aan zo'n boring heb je heel weinig onderhoud. Het nadeel is dat dit een erg dure installatie is. Er moet een gat geboord worden, het grond moet onderzocht worden. Je zit al gauw tegen de 25-30 duizend euro. Ook heb je een vergunning nodig voor een dergelijke boring. 

Lucht/waterwarmtepomp: dit is op dit moment het meest bekende systeem. Ook het meest toegepaste. De aanschafprijs ligt een stuk lager dan een bodem/waterwarmtepomp. Deze pomp haalt warmte uit de omgeving, uit de buitenlucht. Dit doet ie op dezelfde manier als een koelkast: met een koudemiddel. Een warmtepomp werkt het meest efficiënt als het lage temperaturen kan maken. Veel warmtepompen kunnen op het dak geplaatst worden, maar dan moet je wel naar het gewicht kijken. 

Het geluidniveau verschilt per merk en type. Ze komen in alle soorten voorbij: van pompen die slechts 40 decibel geluid maken tot ver in de 50. Er zijn ook stille warmtepompen. Voorbeeld hiervan is die van Vaillant. Over het algemeen geldt: hoe groter de buitenunit van de warmtepomp, hoe rustiger de ventilator kan draaien en hoe minder geluid het zal maken. Of je last hebt van zo'n apparaat hangt ook vanaf waar je hem neerzet. 

Op de warmtepomp zit tegenwoordig ook een nachtverlaging. Dan doet ie stiller zijn werk. 

Er zijn ook leuke innovaties op dit gebied. Denk maar aan de Vincent-warmtepomp. Je hebt hier niet per se een buitenunit nodig, als je de lucht via een buis naar binnen kan trekken. Daar haal je de warmte dan uit. Vincent wordt toegepast bij redelijk goed geïsoleerde tussenwoningen, appartementen en andere woningen die niet veel warmte nodig hebben. Wat je ook steeds vaker ziet, is dat de buitenunit als een schoorsteen op het dak komt te staan. De ventilator wijs je naar boven toe. Dan heb je nauwelijks geluid op en rond het dak. Dit kan op zowel een plat dak als een zadeldak. 

PVT-oplossing

Je tegenwoordig zonnepanelen waarbij de warmte-unit aan de achterkant zit. De warmtewisselaar vervangt de ventilator die buiten staat. Je hebt dan een aantal van die PVT-panelen nodig. Een voordeel is dat er geen bewegende onderdelen inzitten. Dit leidt tot minder slijtage. Een volledig geluidsarm systeem. Je hebt gelijk ook een zonnepaneel die elektriciteit opwekt. Je hebt geen zonneschijn nodig om dit goed te laten werken. Het haalt de warmte uit de buitenlucht. Hoeveel panelen je nodig hebt, is afhankelijk van jouw woning. 

Je hebt ook nog een ventilatiewarmtepomp zonder buitenunit. Het is nog steeds een lucht/watersysteem. Een ventilatiewarmtepomp is een kleine warmtepomp voor huizen met mechanische ventilatie. Hij gebruikt de warmte uit de ventilatielucht om je huis te verwarmen. 

Je hebt ook een lucht/luchtwarmtepomp. Dat zijn airco's die je kunt gebruiken als lucht/luchtwarmtepomp. Vroeger kon je alleen koelen met een airco en tegenwoordig hebben airco's ook een verwarmingsfunctie. Het werkt op dezelfde manier als een warmtepomp. Je haalt warmte uit de omgeving en je verplaatst hem naar binnen toe. Een voordeel is dat het lekker snel reageert. Je kan het per ruimte toepassen. Een nadeel is dat het comfort van aircohitte niet optimaal. Je kunt de warmte die naar je wordt geblazen vergelijken met de luchtverwarming in jouw auto. Daarnaast zie je dat de buitenunit kan bevriezen in de winter. Dat gebeurt ook met een normale warmtepomp, maar die heeft een buffer waardoor de buitenunit weer ontdooid kan worden. 

Elektrische boiler

Je kunt jouw douchewater op verschillende manieren verwarmen. De bekendste manier is met de elektrische boiler. Een voordeel is dat de installatie heel makkelijk is. En het is niet duur. Nadeel is dat het rendement niet heel hoog is.  

Warmtepomp boiler

Die zijn net wat efficiënter dan een elektrische boiler, maar ook wat duurder. 

Zonneboiler

Dit wekt warm sanitairwater op. Ze zijn niet geschikt voor ruimteverwarming. De extra gasbesparing is niet groot. Dit is goed voor douchewater en badwater. Ze werken minder efficiënt in december, januari en februari omdat de dagen wat korter zijn. Een zonneboiler moet het echt van de zonnekracht hebben. Voor ongeveer 8 maanden per jaar kun je prima je water verwarmen, voor de overige maanden heb je een back-up nodig. 

Doorstroom verwarmer

Een elektrische geiser die op dezelfde manier werkt als een koffieapparaat. Er gaat koud water in en heet water uit. Zo'n apparaat gebruikt heel veel elektriciteit. Je zou dit heel goed in combinatie met een zonneboiler kunnen gebruiken.

Subsidieregelingen

ISDE-subsidie: maatregelen die gesubsidieerd worden, zijn warmtepompen, warmtepompboilers, zonneboilers en alle isolatiemaatregelen. Je krijgt gemiddeld zo'n 3000 euro als je een warmtepomp laat zetten. 

Energiebespaarlening Nationaal warmtefonds

Je kunt tegen hele gunstige rentetarieven kun je geld lenen. Deze fonds is opgericht met als doel om woningen te verduurzamen. Het heeft geen winstoogmerk.